Een warmtepomp staat bekend als een zuinige manier om uw woning te verwarmen. Maar wat gebeurt er als het buiten vriest? Veel mensen vragen zich af of een warmtepomp in de winter efficiënt genoeg is om het huis comfortabel warm te houden. Die vraag is begrijpelijk, en het antwoord valt vaak positiever uit dan verwacht.
In dit artikel leest u hoe een warmtepomp werkt bij vriestemperaturen, wat er met het rendement gebeurt en hoe u de efficiëntie in de winter op peil houdt.
Hoe werkt een warmtepomp bij lage buitentemperaturen?
Een warmtepomp werkt bij lage temperaturen op dezelfde manier als bij milde temperaturen: het systeem onttrekt warmte aan lucht en brengt die warmte via een koudemiddelcyclus naar het verwarmingssysteem. Ook lucht rond het vriespunt bevat nog voldoende warmte-energie om dit proces te laten werken. De efficiëntie daalt naarmate het kouder wordt, maar de werking stopt niet.
Het principe is gebaseerd op thermodynamica. Het koudemiddel in het systeem heeft een zeer laag kookpunt. Daardoor verdampt het ook bij lage temperaturen en neemt het warmte op. Een compressor perst dat gas samen, waardoor de temperatuur stijgt. Die warmte wordt vervolgens afgegeven aan de radiatoren of de vloerverwarming.
Wat doet kou met het verwarmingsvermogen?
Hoe kouder het is, hoe harder de compressor moet werken om dezelfde hoeveelheid warmte te leveren. Het vermogen van een warmtepomp neemt bij strenge kou daarom iets af. Moderne warmtepompen zijn ontworpen om ook bij min 10 tot min 15 graden Celsius te blijven functioneren. In een gemiddelde Nederlandse winter daalt de temperatuur zelden langdurig onder de min 10 graden. Een goed gedimensioneerde warmtepomp is dan een betrouwbare verwarmingsoplossing. Meer hierover leest u in Wat is de minimale buitentemperatuur waarbij een warmtepomp nog werkt?
Wat is de COP van een warmtepomp bij vriesweer?
De COP (Coefficient of Performance) van een warmtepomp ligt bij vriesweer doorgaans tussen de 2 en 3. Het systeem levert dan voor elke kilowattuur elektriciteit nog 2 tot 3 kilowattuur warmte. Bij mildere temperaturen ligt de COP hoger, soms tussen de 3 en 5. Ook bij vriesweer blijft een warmtepomp dus efficiënter dan directe elektrische verwarming.
De COP is geen vaste waarde. Hij varieert met de buitentemperatuur en met de aanvoertemperatuur die het verwarmingssysteem vraagt. Hoe lager de buitentemperatuur en hoe hoger de gewenste watertemperatuur, hoe lager de COP. Daarom is het belangrijk dat een warmtepomp goed is afgesteld op de woning en het afgiftesysteem.
Wat is het verschil tussen COP en SCOP?
De COP geeft de efficiëntie op één bepaald moment aan. De SCOP (Seasonal COP) geeft de gemiddelde efficiëntie over een heel verwarmingsseizoen weer, inclusief de koudere periodes. De SCOP is daarmee een betere maatstaf voor de werkelijke jaarlijkse prestaties dan de COP op een koude winterdag.
Vanaf welke buitentemperatuur wordt een warmtepomp minder efficiënt?
Een warmtepomp wordt merkbaar minder efficiënt bij buitentemperaturen onder de 0 graden Celsius. Naarmate de temperatuur verder daalt, richting min 5 tot min 10 graden, neemt de COP geleidelijk af. Onder de min 15 graden werkt een standaard lucht-waterwarmtepomp nog wel, maar daalt het rendement aanzienlijk.
Periodes met zulke strenge kou zijn in Nederland relatief zeldzaam. Een warmtepomp die goed is afgestemd op de warmtevraag van de woning, kan het grootste deel van het stookseizoen aan zonder noemenswaardig efficiëntieverlies.
Ook de aanvoertemperatuur speelt een rol. Vloerverwarming werkt met lagere aanvoertemperaturen dan oudere radiatoren, waardoor de warmtepomp in de winter efficiënter blijft werken. Bestaande radiatoren kunnen vaak ook op een lagere temperatuur voldoende warmte afgeven, zeker in een redelijk geïsoleerde woning. Of uw radiatoren geschikt zijn, blijkt bij een schouw. Lees ook Hoe warm wordt het water van een warmtepomp?
Is een warmtepomp zonder buitenunit ook efficiënt in de winter?
Ja, een warmtepomp zonder buitenunit kan ook in de winter efficiënt werken. Zo'n binnenopgestelde warmtepomp werkt volgens hetzelfde thermodynamische principe als een lucht-waterwarmtepomp met buitenunit. Afhankelijk van het systeem wordt de benodigde lucht aangevoerd en afgevoerd via kanalen door het dak of de gevel.
Het grootste voordeel van een systeem zonder buitenunit is de plaatsing. Stedelijke woningen, rijtjeshuizen en appartementen hebben vaak weinig ruimte of geen geschikte plek buiten voor een unit. Een binnenopgestelde warmtepomp lost dat op: er staat niets aan de gevel of in de tuin.
Op de pagina zo werkt het ziet u hoe een binnenopgesteld systeem er in de praktijk uitziet en welke technische specificaties daarbij horen.
Hoe houdt u een warmtepomp efficiënt in koude winters?
Een warmtepomp blijft in de winter efficiënt als het systeem goed is ingesteld, de woning goed is geïsoleerd en u de warmtepomp slim aanstuurt. Correcte afstelling, regelmatig onderhoud en slimme sturing maken samen het verschil.
Concrete stappen die u kunt nemen:
- Stel de stooklijn correct in: De stooklijn bepaalt bij welke buitentemperatuur de warmtepomp welke aanvoertemperatuur levert. Een goed afgestelde stooklijn voorkomt dat het systeem onnodig hard werkt of de woning niet warm genoeg krijgt.
- Voorkom grote temperatuurschommelingen: Een warmtepomp werkt het efficiëntst als hij gelijkmatig draait. Zet de thermostaat 's nachts of overdag niet te ver terug, want opwarmen vanaf een lage temperatuur kost meer energie dan het vasthouden van een comfortabele basistemperatuur. Zie ook Hoe stel ik mijn warmtepomp in op de optimale nachttemperatuur?
- Zorg voor goede isolatie: Hoe beter de woning is geïsoleerd, hoe minder warmte er verloren gaat en hoe minder de warmtepomp hoeft te werken. Dakisolatie, vloerisolatie en dubbel glas helpen, ook bij vriesweer.
- Gebruik een buffervat of thermische batterij: Een buffervat slaat warmte op. De warmtepomp kan dan op gunstige momenten warmte opwekken, bijvoorbeeld wanneer stroom goedkoper is, en die later gebruiken. Meer daarover in Kan een warmtepomp automatisch draaien als de stroomprijs laag is?
- Laat het systeem jaarlijks controleren: Regelmatig onderhoud zorgt ervoor dat het systeem goed blijft functioneren en dat kleine problemen worden opgespoord voordat ze het rendement aantasten.
Een goed onderhouden en slim aangestuurd systeem houdt ook op koude winterdagen een gezonde COP en houdt uw woning comfortabel warm zonder onnodig veel stroom te verbruiken.
Hoe de EGO werkt in de winter
De EGO 7 kW is een volledig elektrische warmtepomp zonder buitenunit. Alles staat binnen, meestal op de plek van de cv-ketel, met een thermische batterij van 265 liter ernaast. Voor de lucht gebruikt de EGO binnenlucht en het bestaande rookgaskanaal van de cv-ketel naar het dak, aangevuld met één extra luchtkanaal. Er komt dus geen kast aan de gevel of in de tuin.
Wat dit betekent voor verwarmen bij koud weer:
- Een verwarmingsvermogen van 6,6 kW bij A7/W35 en 4,5 kW bij −7 °C buiten (A-7/W34).
- Een COP van 5,0 bij A7/W35. Dit is een ontwerpwaarde, die definitief wordt na de typekeuring.
- Drie back-upheaters van 3 kW (schakelbaar 3, 6 of 9 kW) die alleen bijspringen als het nodig is.
- Een thermische batterij van 265 liter, zodat opgeslagen warmte op koude dagen benut kan worden. De EGO levert zowel verwarming als warm tapwater.
- Het natuurlijke koudemiddel R290 en een energielabel A+++ (35 °C).
- Bediening via app, thermostaat en display. Elke EGO is verbonden met de EGO-cloud, zodat storingen vaak op afstand zichtbaar zijn.
De EGO is gemaakt voor woningen tot ongeveer 160 m², met radiatoren, vloerverwarming of een combinatie. Of hij in uw woning past, blijkt bij de schouw. Meer over de werking en de specificaties leest u op zo werkt het. Voor de actuele prijs en de subsidiemogelijkheden kijkt u bij prijs en subsidie.