Een warmtepomp werkt anders dan een cv-ketel, en dat heeft gevolgen voor hoe u hem 's nachts het beste instelt. Veel mensen nemen hun oude cv-gewoonten over en zetten de thermostaat 's nachts flink terug. Daarna merken zij dat de woning 's ochtends maar moeizaam op temperatuur komt. Met een goed gekozen nachttemperatuur haalt u meer rendement uit uw systeem en houdt u het verbruik beperkt.
Hieronder vindt u antwoorden op de meest gestelde vragen over de nachtstand van een warmtepomp. Ze zijn bruikbaar als u net bent overgestapt en ook als u uw huidige instellingen wilt verbeteren.
Wat is de optimale nachttemperatuur voor een warmtepomp?
Voor de meeste woningen ligt een goede nachttemperatuur tussen 17 en 19 graden Celsius. Dat is een veel kleinere verlaging dan de meeste mensen van een cv-ketel gewend zijn. Een warmtepomp werkt het efficiëntst bij een stabiele, lage temperatuur en heeft moeite met grote sprongen in de warmtevraag.
Het principe is eenvoudig. Een warmtepomp verwarmt geleidelijk en continu, terwijl een cv-ketel pieken opvangt door snel heet water te leveren. Zet u de temperatuur 's nachts ver terug, dan moet de warmtepomp 's ochtends hard werken om de woning weer op te warmen. Dat kost meer energie dan de temperatuur geleidelijk op peil houden.
Als richtlijn kunt u het volgende aanhouden:
- Slaapkamers: 17 tot 18 graden is comfortabel en zuinig.
- Woonruimtes: 18 tot 19 graden voorkomt een koud gevoel bij het opstaan.
- Maximale verlaging ten opzichte van de dagtemperatuur: niet meer dan 3 tot 4 graden.
In een goed geïsoleerde woning kunt u iets verder terugzetten, omdat de warmte minder snel weglekt. In een slecht geïsoleerde woning houdt u de nachttemperatuur beter dicht bij de dagtemperatuur, zodat de warmtepomp 's ochtends geen grote opwarmvraag krijgt. Meer hierover leest u in Is een warmtepomp geschikt voor een slecht geïsoleerde woning?
Waarom werkt een warmtepomp 's nachts anders dan een cv-ketel?
Een cv-ketel verbrandt gas. Een warmtepomp haalt warmte uit de lucht, meestal buitenlucht, en brengt die op een hogere temperatuur over naar het verwarmingssysteem. Dit proces is traag en continu van aard. Een cv-ketel kan in korte tijd hoge watertemperaturen maken, terwijl een warmtepomp het efficiëntst werkt bij lage, stabiele aanvoertemperaturen over langere tijd.
Dat verschil heeft twee gevolgen voor de nachtstand. Ten eerste duurt het opwarmen van een afgekoelde woning met een warmtepomp langer. Zet u de verwarming 's nachts sterk terug, dan kan het 's ochtends een uur of langer duren voordat de gewenste temperatuur bereikt is. Zie ook Hoe lang duurt het opwarmen van een huis met een warmtepomp? Ten tweede daalt het rendement als de warmtepomp op vol vermogen moet draaien om een groot temperatuurverschil te overbruggen.
Een moderne cv-ketel heeft een rendement van ongeveer 90 tot 100 procent, ongeacht hoe hard hij werkt. Een warmtepomp heeft bij normaal gebruik een COP (Coefficient of Performance) van ongeveer 3 tot 5. Dat betekent dat hij voor elke kilowattuur stroom drie tot vijf kilowattuur warmte levert. Bij zware belasting, zoals het snel opwarmen van een afgekoelde woning, daalt die COP. Stabiel draaien op een lage temperatuur is daarom voordeliger dan pieken opvangen.
Hoe stelt u de nachtstand in op uw warmtepomp?
De nachtstand stelt u in via de thermostaat, de app of het bedieningspaneel van uw systeem. Gebruik de weekprogrammering om automatisch te wisselen tussen dag- en nachttemperatuur. Stel de nachtstand in op 17 tot 19 graden en laat de warmtepomp ruim voor het opstaan beginnen met opwarmen.
Stap voor stap instellen
- Open het instellingenmenu van uw thermostaat, app of display.
- Kies het weekprogramma of tijdschema en stel de gewenste tijdvakken in.
- Stel de nachttemperatuur in op 17 tot 19 graden, afhankelijk van de isolatie van uw woning en uw voorkeur.
- Programmeer de opwarmtijd, zodat de warmtepomp ongeveer 45 tot 60 minuten voor het opstaan begint te verwarmen.
- Gebruik de stooklijn als uw systeem die optie biedt. De warmtepomp past dan de aanvoertemperatuur automatisch aan de buitentemperatuur aan, wat de efficiëntie verder verhoogt.
Slim gebruik van het buffervat
Veel warmtepompen met een buffervat of thermische batterij kunnen warmte opslaan op momenten dat stroom goedkoop is, bijvoorbeeld 's nachts. Die opgeslagen warmte gebruikt u later, bijvoorbeeld vroeg in de ochtend, zonder dat de warmtepomp op dat moment op vol vermogen hoeft te draaien. Controleer of uw systeem deze functie ondersteunt en stem de laadtijden af op uw stroomtarief. Meer daarover leest u in Hoe laat u een warmtepomp draaien op goedkope stroomuren?
Hoeveel energie bespaart u met de juiste nachttemperatuur?
Een goed ingestelde nachtstand levert doorgaans een besparing op van ongeveer 5 tot 15 procent op de verwarmingskosten, vergeleken met een constante dagtemperatuur. De werkelijke besparing hangt af van de isolatie van uw woning, de buitentemperatuur en het verschil tussen dag- en nachttemperatuur. Een te grote verlaging kan de besparing tenietdoen door het extra verbruik bij het opwarmen.
Het gaat om de balans. Zet u de nachttemperatuur 2 graden lager, dan verbruikt de warmtepomp minder om de basistemperatuur vast te houden, zonder dat er 's ochtends een grote opwarmvraag ontstaat. Zet u hem 6 graden terug, dan lijkt de besparing groter. Het opwarmen kost dan echter zoveel energie dat het netto voordeel vaak kleiner is of zelfs negatief uitpakt.
Warmtepompen presteren het beste bij een gelijkmatige belasting. Een stabiele nachtstand van ongeveer 18 graden in combinatie met een goed ingestelde stooklijn levert in de praktijk meer op dan sterk terugzetten en snel opwarmen. Heeft u zonnepanelen of een dynamisch energiecontract, dan kunt u de warmtepomp bovendien laten draaien op de momenten dat stroom het goedkoopst is. Zie ook Kan een warmtepomp automatisch draaien als de stroomprijs laag is?
Welke fouten kunt u beter vermijden bij de nachtstand?
De meest gemaakte fout is de temperatuur te ver terugzetten, zoals bij een cv-ketel gebruikelijk was. Andere veelvoorkomende fouten zijn: geen opwarmtijd instellen, de stooklijn niet aanpassen en de warmtepomp uitschakelen in plaats van de temperatuur te verlagen.
De meest gemaakte fouten op een rij
- Te grote temperatuurverlaging: meer dan 4 graden terugzetten leidt vaak tot hogere energiekosten door het intensieve opwarmen in de ochtend.
- De warmtepomp volledig uitschakelen: dit is meestal de duurste optie. Een afgekoelde woning opwarmen kost veel energie en kan uren duren.
- Geen opwarmtijd instellen: zonder vooraf geprogrammeerde starttijd bereikt u de gewenste temperatuur pas lang na het opstaan, of moet de warmtepomp op vol vermogen draaien.
- De stooklijn negeren: de stooklijn bepaalt bij welke buitentemperatuur de warmtepomp welke aanvoertemperatuur levert. Een verkeerd ingestelde stooklijn zorgt voor te weinig warmte of een onnodig hoog verbruik.
- Instellingen niet aanpassen per seizoen: in het voor- en najaar is een nachtstand van 17 graden meestal prima. In een strenge winter is het verstandig de nachttemperatuur iets hoger te houden, zodat de warmtepomp bij lage buitentemperaturen geen grote achterstand hoeft in te halen.
Een praktische tip: pas de temperatuur steeds met maximaal 1 graad aan en bekijk een week lang het effect op uw comfort en verbruik. Zo vindt u de instelling die past bij uw woning en leefpatroon, zonder verrassingen op de energierekening. In Hoe gebruik ik de app van mijn warmtepomp voor energiebesparing? leest u hoe u daarbij uw verbruik kunt volgen.
Nachtinstellingen bij de EGO
Stapt u over op een volledig elektrische warmtepomp, dan wilt u weten of de instellingen goed passen bij uw woning. Bij de EGO 7 kW gelden dezelfde principes als hierboven beschreven:
- U bedient de EGO via de app, de thermostaat en het display. Weekprogramma en nachtstand stelt u daar in.
- Naast de EGO staat een thermische batterij van 265 liter die warmte opslaat. Zo hoeft de warmtepomp op piekmomenten minder hard te werken.
- Elke EGO is verbonden met de EGO-cloud. Storingen ziet EGO daardoor vaak op afstand.
- De drie back-upheaters springen alleen bij als het nodig is. Een beperkte nachtverlaging helpt om grote opwarmpieken in de ochtend te voorkomen.
Meer over de werking en de specificaties leest u op zo werkt het. Antwoorden op andere vragen vindt u bij de veelgestelde vragen.