De stooktemperatuur van je warmtepomp heeft een directe invloed op het comfort in je woning én op je energierekening. Stel je de temperatuur te hoog in, dan verlies je onnodig rendement. Stel je hem te laag in, dan blijft je huis koud. Veel mensen die overstappen van een cv-ketel naar een warmtepomp lopen tegen precies dit vraagstuk aan.
In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de stooktemperatuur bij warmtepompen, van de basisprincipes tot de meest gemaakte instelfouten. Zo weet je precies hoe je het maximale uit je verwarmingssysteem haalt.
Wat is de stooktemperatuur bij een warmtepomp?
De stooktemperatuur bij een warmtepomp is de aanvoertemperatuur van het water dat naar de radiatoren of vloerverwarming wordt gestuurd. Bij warmtepompen ligt deze temperatuur doorgaans tussen de 35 en 55 °C, afhankelijk van het type afgiftesysteem en de isolatiegraad van de woning. Hoe lager de aanvoertemperatuur, hoe efficiënter de warmtepomp werkt.
Het verschil met een cv-ketel is direct merkbaar: een traditionele ketel werkt met aanvoertemperaturen van 70 tot 90 °C, terwijl een warmtepomp het meest rendabel draait bij lagere temperaturen. De reden is dat warmtepompen warmte onttrekken aan de buitenlucht en die met elektriciteit opwaarderen. Hoe groter het temperatuurverschil dat ze moeten overbruggen, hoe meer energie dat kost.
De aanvoertemperatuur die je instelt, bepaalt ook direct de COP van het systeem: de verhouding tussen geleverde warmte en gebruikte elektriciteit. Een lagere stooktemperatuur betekent een hogere COP en dus meer warmte per euro aan stroom.
Waarom is de stooktemperatuur bij een warmtepomp lager dan bij een cv-ketel?
Een warmtepomp werkt volgens een fundamenteel ander principe dan een cv-ketel. Een cv-ketel verbrandt gas en produceert daarmee direct hoge temperaturen. Een warmtepomp verplaatst warmte van buiten naar binnen via een koudemiddelcyclus. Dat proces is het meest efficiënt bij een klein temperatuurverschil tussen de warmtebron en het afgiftesysteem.
Hoe hoger de gewenste aanvoertemperatuur, hoe harder de compressor moet werken en hoe meer stroom het systeem verbruikt. Bij elke stijging van 5 °C in de aanvoertemperatuur daalt het rendement merkbaar. Warmtepompen zijn daarom ontworpen om samen te werken met afgiftesystemen met een groot oppervlak, zoals vloerverwarming of grote radiatoren, zodat lage aanvoertemperaturen toch voldoende warmte aan de ruimte afgeven.
Dit is ook de reden dat woningisolatie zo’n grote rol speelt. In een goed geïsoleerde woning is de warmtevraag lager, waardoor de warmtepomp op een lagere aanvoertemperatuur kan draaien en automatisch efficiënter werkt.
Wat is de optimale stooktemperatuur voor radiatoren met een warmtepomp?
De optimale aanvoertemperatuur voor radiatoren in combinatie met een warmtepomp ligt doorgaans tussen de 45 en 55 °C. Voor vloerverwarming is dat lager: 30 tot 40 °C. De exacte optimale temperatuur hangt af van de grootte van je radiatoren, de isolatiegraad van je woning en de buitentemperatuur op een koude dag.
Stooktemperatuur voor radiatoren versus vloerverwarming
Vloerverwarming heeft een enorm groot oppervlak en kan daardoor bij lage aanvoertemperaturen veel warmte afgeven. Radiatoren hebben een kleiner oppervlak en hebben doorgaans een hogere aanvoertemperatuur nodig om dezelfde hoeveelheid warmte te leveren. Grotere of nieuwere radiatoren kunnen bij lagere temperaturen volstaan dan kleine, oudere exemplaren.
Een vuistregel is dat je de laagst mogelijke aanvoertemperatuur kiest waarbij de woning op de koudste dag van het jaar nog comfortabel warm wordt. Dat is de temperatuur waarbij je warmtepomp het meest efficiënt draait zonder dat je comfort inlevert.
De rol van de stooklijn
De meeste warmtepompen werken met een zogenoemde stooklijn of verwarmingscurve. Dit is een instelling die de aanvoertemperatuur automatisch aanpast aan de buitentemperatuur. Op koude dagen stuurt het systeem warmer water, op mildere dagen koeler water. Een goed ingestelde stooklijn is essentieel voor zowel comfort als energiebesparing.
Zijn bestaande radiatoren geschikt voor een warmtepomp?
Ja, bestaande radiatoren zijn in veel gevallen geschikt voor een warmtepomp, zeker als de warmtepomp aanvoertemperaturen tot 55 °C of hoger kan leveren. De geschiktheid hangt af van de grootte van de radiatoren en de isolatiegraad van de woning. Kleinere of oudere radiatoren kunnen in slecht geïsoleerde woningen onvoldoende warmte afgeven bij lagere aanvoertemperaturen.
Een eenvoudige manier om te controleren of je radiatoren voldoen, is de zogenoemde handdoektest: voel op een koude dag of de radiatoren lauwwarm aanvoelen terwijl de thermostaat op 20 °C staat. Als de woning op temperatuur blijft, zijn de radiatoren waarschijnlijk groot genoeg. Als het niet lukt om de gewenste kamertemperatuur te bereiken, kan het nodig zijn radiatoren te vervangen door grotere exemplaren of extra radiatoren toe te voegen.
Een belangrijk voordeel van warmtepompen die hoge aanvoertemperaturen aankunnen, is dat ze ook in minder goed geïsoleerde woningen met bestaande radiatoren goed kunnen functioneren. Systemen die tot 75 °C kunnen leveren, zoals de EGO-warmtepomp, zijn daardoor ook inzetbaar in woningen waar nog niet alle radiatoren zijn vervangen of waar de isolatie nog niet optimaal is.
Hoe stel je de stooktemperatuur van een warmtepomp correct in?
De stooktemperatuur stel je correct in door te starten met een aanvoertemperatuur die past bij je afgiftesysteem en die vervolgens stap voor stap te verlagen totdat je de laagste temperatuur vindt waarbij de woning op de koudste dag nog comfortabel warm wordt. Dit proces heet het inregelen van de verwarmingscurve.
Volg hiervoor deze stappen:
- Stel de aanvoertemperatuur in op een startwaarde: 50 °C voor radiatoren of 40 °C voor vloerverwarming.
- Wacht een koude dag af en controleer of alle ruimtes de gewenste temperatuur bereiken.
- Verlaag de aanvoertemperatuur met 2 tot 3 graden en herhaal de test.
- Stop op het punt waarop de woning op de koudste dag net comfortabel blijft.
- Stel de stooklijn in zodat het systeem de aanvoertemperatuur automatisch aanpast aan de buitentemperatuur.
Zorg er ook voor dat alle thermostatische radiatorknoppen tijdens het inregelen volledig open staan. Dichtgedraaide knoppen verstoren de waterbalans in het systeem en geven een vertekend beeld van de benodigde aanvoertemperatuur. Na het inregelen kun je individuele ruimtes eventueel iets terugdraaien als dat gewenst is.
Twijfel je over de instellingen? Via contact met een specialist kun je altijd advies inwinnen over de juiste instelling voor jouw specifieke situatie.
Wat zijn veelgemaakte fouten bij het instellen van de stooktemperatuur?
De meest gemaakte fout is het instellen van een te hoge aanvoertemperatuur. Veel mensen die overstappen van een cv-ketel kopiëren de instellingen van hun oude systeem, maar een warmtepomp werkt anders en verliest onnodig veel rendement bij hoge temperaturen. Een te hoge stooktemperatuur kost je direct geld op de energierekening.
Andere veelgemaakte fouten zijn:
- Thermostatische radiatorknoppen dichtdraaien terwijl de warmtepomp draait. Dit verstoort de doorstroming en kan ervoor zorgen dat het systeem zijn warmte onvoldoende kwijt kan.
- De stooklijn niet aanpassen aan het seizoen of de buitentemperatuur. Een vaste aanvoertemperatuur is minder efficiënt dan een dynamische stooklijn.
- De kamertemperatuur sterk laten schommelen door de thermostaat regelmatig ver omhoog of omlaag te zetten. Warmtepompen werken het best bij een constante, gelijkmatige temperatuur.
- Geen rekening houden met de isolatiegraad van de woning. Een slecht geïsoleerde woning heeft een hogere aanvoertemperatuur nodig, wat het rendement drukt.
- Het systeem niet laten inregelen door een installateur na plaatsing. Een professionele inregeling bespaart op de lange termijn aanzienlijk op energiekosten.
Een warmtepomp is geen plug-and-forgetapparaat. Wie de tijd neemt om het systeem goed in te stellen, plukt daar jarenlang de vruchten van in de vorm van lagere energiekosten en een comfortabel warm huis.
Hoe EGO helpt met de juiste stooktemperatuur voor jouw woning
De stooktemperatuur goed instellen begint bij een warmtepomp die hoog genoeg kan leveren voor bestaande radiatoren, maar ook efficiënt genoeg is om op lage temperaturen te draaien wanneer dat kan. Precies daar onderscheidt de EGO-warmtepomp zich.
- De EGO-warmtepomp levert aanvoertemperaturen tot 75 °C, waardoor hij ook geschikt is voor bestaande radiatoren zonder dat je het systeem hoeft aan te passen.
- Met een SCOP van 4,75 levert de EGO voor elke kWh elektriciteit 4,75 kWh warmte, ook bij hogere aanvoertemperaturen.
- Het systeem is volledig plug-and-play en vervangt de cv-ketel in één dag, inclusief correcte basisinstellingen door een erkend installateur.
- De EGO is volledig binnenshuis geplaatst, zonder buitenunit, en daardoor ideaal voor rijtjeswoningen en appartementen.
- Dankzij het buffervat als thermische accu kan de EGO warmte opslaan op goedkope momenten en die later slim inzetten, wat de efficiëntie verder vergroot.
Wil je weten of de EGO-warmtepomp geschikt is voor jouw woning en welke stooktemperatuur daarbij past? Bekijk de EGO-warmtepomp setup voor meer informatie, of neem rechtstreeks contact met ons op voor persoonlijk advies.
Gerelateerde artikelen
- Wat moet ik vragen aan een warmtepompinstallateur tijdens een offertegesprek?
- Wat is de jaarlijkse besparing op gas na de overstap op een warmtepomp?
- Hoe duurzaam is een warmtepomp vergeleken met een cv-ketel?
- Heeft een warmtepomp zonder buitenunit een dakdoorvoer nodig?
- Waarom is een warmtepomp zonder buitenunit stiller dan een traditionele warmtepomp?
Gerelateerde artikelen
- Welke vergunningen heb ik nodig voor het installeren van een warmtepomp?
- Kan een warmtepomp worden geïnstalleerd in een monumentaal pand?
- Waar moet ik op letten bij de aanschaf van een warmtepomp?
- Welke subsidie is er naast ISDE voor een warmtepomp?
- Wat zijn de onderhoudskosten van een warmtepomp per jaar?
