Een monument verduurzamen is niet altijd eenvoudig. Strenge regels rondom het aanzicht van het pand, beperkingen voor buiteninstallaties en de bijzondere bouwkundige kenmerken maken het soms lastig om gangbare oplossingen toe te passen. Toch wil ook de eigenaar van een historisch pand graag van het gas af en de energierekening verlagen. Gelukkig zijn er subsidies beschikbaar die hier specifiek op inspelen, en zijn er warmtepompen die juist voor monumenten heel goed werken. In dit artikel lees je precies wat er mogelijk is.
Kun je subsidie krijgen voor een warmtepomp in een monument?
Ja, als eigenaar van een monumentaal pand kun je subsidie krijgen voor een warmtepomp. Zowel de landelijke ISDE-subsidie als specifieke regelingen voor monumenten zijn in principe beschikbaar voor eigenaren van rijksmonumenten en gemeentelijke monumenten. De voorwaarden zijn deels gelijk aan die voor reguliere woningen, maar er zijn ook extra mogelijkheden.
Veel eigenaren van een historisch pand denken dat verduurzaming voor hen buiten bereik ligt, maar dat klopt niet. De overheid erkent juist dat monumenten extra ondersteuning nodig hebben om de energietransitie te maken zonder het karakter van het pand aan te tasten. Daarom zijn er naast de standaardsubsidies ook aanvullende regelingen die specifiek voor monumenteneigenaren zijn ontwikkeld.
Wel is het belangrijk om vooraf goed te checken welke aanpassingen zijn toegestaan. Bij een rijksmonument heb je altijd te maken met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en de gemeentelijke monumentencommissie. Sommige ingrepen vereisen een omgevingsvergunning. Een warmtepomp zonder buitenunit heeft daarbij een groot voordeel: omdat er geen zichtbare aanpassingen aan de buitenkant van het pand nodig zijn, is de kans op goedkeuring aanzienlijk groter.
Wat is de ISDE-subsidie en geldt die ook voor monumenten?
De ISDE (Investeringssubsidie Duurzame Energie en Energiebesparing) is een landelijke subsidie van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) voor huiseigenaren die investeren in een warmtepomp. De ISDE geldt ook voor monumenten, mits je voldoet aan de basisvoorwaarden: je bent eigenaar van de woning, het is je hoofdverblijf, en het gaat om een bestaande woning.
De hoogte van de ISDE-subsidie hangt af van het type warmtepomp dat je installeert. Voor een full-electric warmtepomp zonder buitenunit kun je in 2026 rekenen op een subsidie die bijdraagt aan een aanzienlijk deel van de aanschafkosten. Bodemgebonden systemen komen doorgaans in aanmerking voor een hogere bijdrage dan lucht-water systemen, maar die zijn voor monumenten vaak minder geschikt vanwege de benodigde grondwerkzaamheden.
Wat zijn de technische eisen voor ISDE?
De warmtepomp moet aan een aantal technische eisen voldoen om in aanmerking te komen voor ISDE-subsidie:
- De warmtepomp moet voorzien zijn van een geldige meldcode van RVO (voor de EGO warmtepomp is dit meldcode KA29656)
- Het moet een nieuw apparaat zijn, geen tweedehands installatie
- Het systeem moet voldoen aan de minimale energieprestatie-eisen die RVO stelt
- Je moet eigenaar en bewoner zijn van de woning
Voor monumenten gelden geen aanvullende uitsluitingsgronden binnen de ISDE-regeling zelf. De regeling maakt geen onderscheid tussen een reguliere woning en een monumentaal pand. Dat betekent dat je als monumenteneigenaar gewoon gebruik kunt maken van dezelfde subsidie als elke andere woningeigenaar.
Welke extra subsidies zijn er specifiek voor monumenteneigenaren?
Naast de ISDE zijn er specifieke subsidieregelingen voor eigenaren van een rijksmonument of gemeentelijk monument. De belangrijkste is de Subsidieregeling Instandhouding Monumenten (SIM), die wordt uitgevoerd door de RCE. Daarnaast bieden veel gemeenten eigen subsidiepotten voor de verduurzaming van monumentale panden.
De SIM is primair bedoeld voor het onderhoud en de instandhouding van rijksmonumenten, maar verduurzamingsmaatregelen die bijdragen aan de instandhouding van het pand kunnen ook in aanmerking komen. Denk aan isolatiemaatregelen die zijn afgestemd op de historische bouwwijze van het pand.
Nationaal Restauratiefonds
Het Nationaal Restauratiefonds biedt laagrentende leningen aan eigenaren van rijksmonumenten voor verduurzaming. Dit is geen subsidie in de klassieke zin, maar een gunstige financieringsoptie die de drempel voor een grote investering zoals een warmtepomp aanzienlijk verlaagt. Gecombineerd met de ISDE-subsidie kan dit de totale investering sterk terugdringen.
Gemeentelijke regelingen
Veel gemeenten hebben eigen fondsen voor de verduurzaming van monumenten. De hoogte en voorwaarden verschillen sterk per gemeente. Het loont altijd om bij je gemeente te informeren naar beschikbare regelingen voordat je een investering doet. Sommige gemeenten bieden ook adviesgesprekken aan voor monumenteneigenaren die willen verduurzamen.
Wil je een volledig overzicht van wat je kunt terugkrijgen? Lees dan meer over de mogelijke besparingen en financiële voordelen van een warmtepomp voor jouw situatie.
Welke warmtepomp past het beste in een monument?
Voor een monument past een full-electric warmtepomp zonder buitenunit het beste. Dit type warmtepomp vereist geen zichtbare aanpassingen aan de buitengevel, maakt geen geluid aan de buitenkant van het pand en heeft geen vergunning nodig voor plaatsing van een buitenunit. Dat maakt het de meest praktische en monumentvriendelijke keuze.
Bij een rijksmonument of gemeentelijk monument gelden vaak strikte regels over wat zichtbaar mag zijn aan de buitenkant van het pand. Een traditionele lucht-water warmtepomp heeft altijd een buitenunit nodig die aan de gevel of op het dak wordt geplaatst. Dit stuit bij monumenten regelmatig op bezwaren van de monumentencommissie of vereist een uitgebreide vergunningsprocedure.
Een warmtepomp zonder buitenunit lost dit probleem structureel op. De volledige installatie bevindt zich binnenshuis. De lucht die het systeem nodig heeft om warmte uit te onttrekken, wordt via kleine kanalen door de buitenmuur gevoerd. Deze doorboring is minimaal en valt nauwelijks op, wat de kans op goedkeuring door de monumentencommissie sterk vergroot.
Geschiktheid voor historische panden
Monumentale panden zijn vaak gebouwd met zwaardere muren en hebben soms al een redelijk isolatieniveau. Toch is het verstandig om vooraf te controleren of de woning voldoende geïsoleerd is. Een warmtepomp werkt het meest efficiënt in een woning met minimaal energielabel C, HR++ glas of beter, en enige gevel-, dak- of vloerisolatie. Bestaande radiatoren hoeven doorgaans niet te worden vervangen, omdat een full-electric warmtepomp aanvoertemperaturen tot 75 graden Celsius kan leveren.
Hoe vraag je subsidie aan voor een warmtepomp in een monument?
Je vraagt ISDE-subsidie voor een warmtepomp in een monument aan via de website van RVO, met je DigiD. De aanvraag doe je na de installatie van de warmtepomp, niet ervoor. Je hebt daarvoor een factuur van de installateur, de meldcode van de warmtepomp en je DigiD nodig. De aanvraagtermijn is doorgaans twaalf maanden na de installatiedatum.
Stap voor stap ziet het proces er als volgt uit:
- Laat de warmtepomp installeren door een erkende installateur
- Zorg dat je de factuur en installatiedatum goed bewaart
- Log in op het subsidieportaal van RVO via rvo.nl
- Vul het aanvraagformulier in met de meldcode van de warmtepomp, de installatiedatum en je persoonlijke gegevens
- Upload de factuur als bewijs van de investering
- Dien de aanvraag in en wacht op de beschikking van RVO
Voor specifieke monumentensubsidies zoals de SIM verloopt de aanvraag via de RCE. Die procedure is uitgebreider en vereist vaak aanvullende documentatie over het monument en de geplande maatregelen. Het is verstandig om hiervoor tijdig contact op te nemen met de RCE of een adviseur die gespecialiseerd is in monumentale panden.
Wil je weten wat de installatie van een warmtepomp in jouw situatie kost en oplevert? Via de plug-and-play installatiepagina lees je meer over hoe de installatie in zijn werk gaat.
Hoe EGO helpt bij verduurzaming van een monument
De EGO warmtepomp is bij uitstek geschikt voor monumentale panden. Juist omdat het systeem volledig binnenshuis wordt geplaatst en geen buitenunit nodig heeft, voldoet het aan de eisen die monumentencommissies stellen aan aanpassingen aan historische panden. Geen zichtbare installatie aan de gevel, geen geluid buiten, geen vergunningstraject voor een buitenunit.
Wat de EGO warmtepomp concreet biedt voor eigenaren van een monument:
- Geen buitenunit, waardoor het aanzicht van het pand volledig behouden blijft
- Aanvoertemperaturen tot 75 graden Celsius, geschikt voor bestaande radiatoren zonder aanpassingen
- Installatie in één dag, met minimale verstoring van het pand
- Volledig elektrisch en gasloos, wat leidt tot een hoger energielabel en een hogere woningwaarde
- ISDE-meldcode KA29656, waarmee je direct in aanmerking komt voor de ISDE-subsidie
- Fluisterstil, met een geluidsniveau van slechts 40 dB(A) op drie meter afstand
Wil je weten of de EGO warmtepomp geschikt is voor jouw monument en welke subsidie je kunt ontvangen? Vraag een vrijblijvende offerte aan of neem rechtstreeks contact met ons op. We helpen je graag verder.
