Als je je verdiept in warmtepompen, kom je al snel de term COP tegen. Het is een van de belangrijkste begrippen om te begrijpen voordat je een keuze maakt voor een verwarmingssysteem. De COP-waarde van een warmtepomp vertelt je in één getal hoe efficiënt het systeem werkt, en dat heeft directe invloed op je energierekening.
In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de COP van een warmtepomp: wat het is, hoe je het berekent, wat een goede waarde is en wat je kunt verwachten van een warmtepomp zonder buitenunit. Zo maak je een goed geïnformeerde keuze voor jouw woning.
Hoe wordt de COP van een warmtepomp berekend?
De COP van een warmtepomp bereken je door de geleverde warmte te delen door de verbruikte elektrische energie. De formule is: COP = geleverde warmte (kWh) / verbruikte elektriciteit (kWh). Een warmtepomp die 4 kWh warmte levert terwijl hij 1 kWh stroom verbruikt, heeft een COP van 4.
Wat deze berekening zo krachtig maakt, is dat een warmtepomp warmte niet aanmaakt, maar verplaatst. Het systeem onttrekt warmte aan de buitenlucht, de bodem of een andere warmtebron en brengt die over naar het verwarmingssysteem in jouw woning. De elektriciteit dient alleen als aandrijving voor dat transport, niet als directe warmtebron. Daardoor kan de geleverde warmte altijd groter zijn dan de verbruikte energie.
Bij een traditionele cv-ketel is de verhouding altijd kleiner dan 1: je stopt er gas in en je haalt er minder energie uit vanwege verbrandingsverliezen. Bij een warmtepomp met een COP van 4 haal je voor elke euro aan stroom vier keer zoveel warmte als je met een elektrische weerstandsverwarming zou krijgen. Dat verschil is de kern van warmtepompefficiëntie.
Wat is een goede COP-waarde voor een warmtepomp?
Een goede COP-waarde voor een warmtepomp ligt tussen de 3 en 5 onder normale bedrijfsomstandigheden. Een COP van 3 betekent dat het systeem drie keer zoveel warmte levert als het aan elektriciteit verbruikt. Hoe hoger de COP, hoe efficiënter de warmtepomp en hoe lager je energiekosten.
Wat als “goed” geldt, hangt ook af van het type warmtepomp en de omstandigheden. Lucht-waterwarmtepompen, die buitenlucht als warmtebron gebruiken, presteren doorgaans tussen een COP van 2,5 en 5, afhankelijk van de buitentemperatuur. Bodemwarmtepompen halen vaak iets hogere waarden omdat de bodemtemperatuur stabieler is. Een COP onder de 2,5 is over het algemeen weinig indrukwekkend, terwijl een COP van 4,5 of hoger als uitstekend wordt beschouwd.
Het is ook belangrijk om de COP in verhouding te zien tot de aanvoertemperatuur die het systeem levert. Een warmtepomp die water verwarmt tot 75 °C heeft het technisch moeilijker dan een systeem dat slechts 35 °C hoeft te leveren. Een hoge COP bij een hoge aanvoertemperatuur is dus een sterk teken van technische kwaliteit.
Wat is het verschil tussen COP en SCOP?
Het verschil tussen COP en SCOP is dat de COP een momentopname is van de efficiëntie onder specifieke testomstandigheden, terwijl de SCOP (Seasonal Coefficient of Performance) de gemiddelde efficiëntie over een heel verwarmingsseizoen weergeeft. De SCOP is daardoor een betrouwbaardere maatstaf voor de werkelijke prestaties in de praktijk.
De COP wordt gemeten onder vaste laboratoriumomstandigheden, bijvoorbeeld bij een buitentemperatuur van 7 °C. In de realiteit varieert de buitentemperatuur door het jaar heen sterk: van vriestemperaturen in de winter tot milde herfstdagen. De SCOP houdt rekening met al deze variaties en geeft daarmee een eerlijker beeld van hoeveel energie je warmtepomp gemiddeld verbruikt.
Bij het vergelijken van warmtepompen is de SCOP dan ook de meest zinvolle waarde om op te letten. Een warmtepomp met een hoge COP onder ideale omstandigheden kan in de praktijk tegenvallen als de SCOP laag is. Omgekeerd geeft een hoge SCOP aan dat het systeem ook bij wisselende weersomstandigheden consistent goed presteert, wat zich direct vertaalt naar lagere stookkosten over het hele jaar.
Waarom daalt de COP bij lage buitentemperaturen?
De COP daalt bij lage buitentemperaturen omdat een warmtepomp warmte onttrekt aan de buitenlucht. Hoe kouder de buitenlucht, hoe minder warmte er beschikbaar is en hoe harder het systeem moet werken om dezelfde hoeveelheid warmte te leveren. Dit kost meer elektriciteit, waardoor de verhouding tussen geleverde warmte en verbruikte energie daalt.
Het thermodynamische principe hierachter is het temperatuurverschil tussen de warmtebron en de gewenste aanvoertemperatuur. Hoe groter dat verschil, hoe meer energie nodig is om warmte te verplaatsen. Bij een buitentemperatuur van -10 °C en een gewenste aanvoertemperatuur van 55 °C is dat verschil veel groter dan op een dag van 10 °C. De compressor moet dan harder werken, wat ten koste gaat van de coefficient of performance.
Dit is ook de reden waarom de keuze voor een warmtepomp met een hoge aanvoertemperatuur waardevol is. Een systeem dat bij lage buitentemperaturen nog steeds warm water van 70 °C of hoger kan leveren, zorgt ervoor dat bestaande radiatoren effectief blijven werken, ook in de koudste wintermaanden. Zo blijft de woning comfortabel verwarmd, ook als de COP tijdelijk lager uitvalt.
Welke COP mag je verwachten bij een warmtepomp zonder buitenunit?
Een warmtepomp zonder buitenunit kan een COP behalen die vergelijkbaar is met traditionele lucht-waterwarmtepompen met buitenunit, namelijk tussen de 3 en 5, afhankelijk van de omstandigheden. Het ontbreken van een buitenunit betekent niet automatisch dat de efficiëntie lager is, zolang het systeem voldoende lucht kan aanzuigen via een doorvoer in de gevel of het dak.
Bij een binnenopgesteld systeem wordt de buitenlucht via een pijpconstructie naar binnen geleid. De warmtewisselaar bevindt zich dan binnenshuis, wat voordelen heeft voor onderhoud en levensduur omdat het systeem niet blootstaat aan weer en wind. De efficiëntie hangt in dit geval af van de kwaliteit van de luchtaanvoer en de technische uitvoering van het systeem.
Een belangrijk aandachtspunt bij warmtepompen zonder buitenunit is de aanvoertemperatuur. Systemen die water kunnen verwarmen tot 70 °C of hoger presteren beter in woningen met bestaande radiatoren, maar leveren daarvoor wel iets in op efficiëntie. Een systeem dat bij een COP van 4,6 werkt en tegelijkertijd aanvoertemperaturen tot 75 °C haalt, biedt een sterke combinatie van comfort en zuinigheid die goed aansluit bij de praktijk van de gemiddelde Nederlandse woning.
Hoe EGO jou helpt met warmtepompefficiëntie
Wij bij EGO hebben de warmtepomp specifiek ontworpen voor de Nederlandse rijtjeswoning, met efficiëntie als uitgangspunt. De EGO-warmtepomp combineert een hoge COP met praktische voordelen die voor de meeste woningeigenaren direct verschil maken:
- SCOP van 4,75 voor consistent lage energiekosten gedurende het hele seizoen
- Aanvoertemperatuur tot 75 °C, zodat bestaande radiatoren gewoon blijven werken
- Volledig binnenshuis geplaatst, zonder buitenunit en zonder bouwvergunning
- COP van 4,6 in de praktijk, wat neerkomt op slechts 2,06 kWh stroom per kuub gas die een cv-ketel zou verbruiken
- Jaarlijkse besparing van gemiddeld 1.540 euro op basis van gangbare energie- en gasprijzen
- ISDE-subsidie van 1.900 euro beschikbaar, waardoor de terugverdientijd tussen de 2 en 4 jaar ligt
- Installatie in één dag via gecertificeerde installateurs, inclusief plug-and-play-aansluiting
De EGO-warmtepomp is daarmee een van de meest betaalbare all-electricoplossingen zonder buitenunit op de Nederlandse markt. Wil je weten wat de EGO voor jouw woning betekent? Neem contact met ons op en we denken graag met je mee.
