Er zijn drie hoofdtypen warmtepompen die je in Nederland kunt installeren: de lucht-water warmtepomp, de bodem-water warmtepomp en de lucht-lucht warmtepomp. Elk type werkt volgens een ander principe en is geschikt voor andere situaties. Of je nu een rijtjeswoning, appartement of vrijstaand huis hebt, het juiste type maakt een groot verschil in comfort, kosten en installatiegemak. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de soorten warmtepompen zodat je een weloverwogen keuze kunt maken.
Welke 3 soorten warmtepompen zijn er?
De drie soorten warmtepompen zijn de lucht-water warmtepomp, de bodem-water warmtepomp en de lucht-lucht warmtepomp. De lucht-water variant is verreweg het meest toegepast in Nederland. Hij onttrekt warmte aan de buitenlucht en levert warm water voor verwarming en tapwater. De bodem-water warmtepomp gebruikt aardwarmte, en de lucht-lucht variant verwarmt direct via lucht.
Hieronder een beknopt overzicht van de drie typen:
- Lucht-water warmtepomp: Haalt warmte uit de buitenlucht en geeft die af aan het verwarmingssysteem via water. Geschikt voor radiatoren en vloerverwarming. Relatief eenvoudig te installeren en breed inzetbaar.
- Bodem-water warmtepomp: Onttrekt warmte aan de bodem via aardwarmtelussen of een bron. Zeer efficiënt omdat de bodemtemperatuur stabiel blijft, maar vereist een tuin of perceel voor de aanleg van leidingen.
- Lucht-lucht warmtepomp: Verwarmt ruimtes direct via verwarmde lucht, vergelijkbaar met een airconditioning in omgekeerde richting. Levert geen warm tapwater en is daardoor minder geschikt als volledige vervanging van de cv-ketel.
Voor de meeste Nederlandse woningen, en zeker voor rijtjeswoningen en appartementen, is de lucht-water warmtepomp de meest praktische en betaalbare keuze. Hij combineert een relatief lage installatiedrempel met een hoog rendement en is volledig gasloos te gebruiken.
Hoe werkt een lucht-water warmtepomp?
Een lucht-water warmtepomp werkt door warmte uit de buitenlucht te onttrekken en die via een koudemiddelcircuit op te pompen naar een hogere temperatuur, die vervolgens wordt afgegeven aan het verwarmingssysteem. Dit werkt zelfs bij buitentemperaturen van min tien graden of lager. Het principe lijkt op dat van een koelkast, maar dan omgekeerd.
Het proces verloopt in vier stappen:
- Verdamping: Buitenlucht stroomt langs een verdamper. Het koudemiddel in de verdamper neemt de warmte op en verdampt.
- Compressie: Een compressor verhoogt de druk van het gasvormige koudemiddel, waardoor de temperatuur stijgt.
- Condensatie: Het hete koudemiddel geeft zijn warmte af aan het verwarmingswater via een warmtewisselaar. Het koudemiddel condenseert weer tot vloeistof.
- Expansie: Het koudemiddel wordt ontspannen via een expansieventiel en het proces begint opnieuw.
De efficiëntie van een lucht-water warmtepomp wordt uitgedrukt in de COP (Coefficient of Performance) en de SCOP (Seasonal COP). Een SCOP van 4,0 betekent dat de warmtepomp voor elke kWh elektriciteit vier kWh aan warmte levert. Hoe hoger de SCOP, hoe zuiniger het systeem op jaarbasis.
Traditionele lucht-water warmtepompen hebben een buitenunit nodig om lucht aan te zuigen. Er bestaan echter ook systemen die volledig binnenshuis werken en buitenlucht via een dubbele pijpconstructie door de gevel of het dak aanzuigen. Dit type warmtepomp zonder buitenunit is bijzonder geschikt voor woningen in stedelijke gebieden waar ruimte of vergunningen een belemmering vormen.
Wat is het verschil tussen een bodem- en lucht-warmtepomp?
Het belangrijkste verschil tussen een bodem-water warmtepomp en een lucht-water warmtepomp zit in de warmtebron. Een bodemwarmtepomp gebruikt de stabiele temperatuur van de aarde als warmtebron, terwijl een lucht-water warmtepomp warmte onttrekt aan de buitenlucht. Dit heeft directe gevolgen voor het rendement, de installatiekosten en de toepasbaarheid.
Rendement
Omdat de bodemtemperatuur het hele jaar door relatief constant is (rond de tien tot twaalf graden), presteert een bodemwarmtepomp in de winter stabieler dan een lucht-water variant. Bij een lucht-water warmtepomp daalt het rendement iets naarmate de buitentemperatuur lager wordt, al compenseren moderne systemen dit grotendeels.
Installatiekosten en vereisten
Een bodemwarmtepomp vereist het aanleggen van aardwarmtelussen of een verticale bron, wat aanzienlijk hogere installatiekosten met zich meebrengt en een tuin of voldoende perceel vereist. Lucht-water warmtepompen zijn eenvoudiger en goedkoper te installeren en zijn ook toepasbaar in woningen zonder tuin, zoals appartementen en rijtjeswoningen.
Wanneer kies je voor welk type?
- Bodem-water warmtepomp: Ideaal voor vrijstaande woningen met een ruime tuin, waarbij maximale efficiëntie op de lange termijn de prioriteit is.
- Lucht-water warmtepomp: De beste keuze voor de meeste Nederlandse woningen, inclusief rijtjeswoningen en appartementen. Lagere aanschafkosten, snellere installatie en breed inzetbaar.
Voor wie meer wil weten over de kosten per type, biedt de pagina over besparen en energiekosten een goed overzicht van wat je per jaar kunt verwachten.
Welk type warmtepomp is geschikt voor mijn woning?
Welk type warmtepomp geschikt is voor jouw woning hangt af van vier factoren: het woningtype, de beschikbare ruimte, de warmtevraag en het isolatieniveau. Voor de meeste Nederlandse rijtjeswoningen en appartementen tot circa 140 m² is een lucht-water warmtepomp de meest geschikte en praktische keuze.
Gebruik onderstaande richtlijnen als startpunt:
- Rijtjeswoning of appartement (tot 140 m²): Een lucht-water warmtepomp, bij voorkeur een model zonder buitenunit, past het beste. Geen vergunning nodig, installatie in één dag en volledig gasloos.
- Vrijstaande woning met tuin: Zowel een lucht-water als een bodem-water warmtepomp zijn mogelijk. Een bodemwarmtepomp biedt iets hoger rendement, maar tegen hogere installatiekosten.
- Woning groter dan 140 m²: Overweeg een cascade-opstelling van twee lucht-water warmtepompen, waarmee je tot circa 200 m² comfortabel kunt verwarmen.
- Slecht geïsoleerde woning: Een warmtepomp die hoge aanvoertemperaturen kan leveren (tot 75 °C) is essentieel, zodat bestaande radiatoren effectief blijven werken zonder dure aanpassingen.
Het isolatieniveau van de woning bepaalt mede hoeveel vermogen de warmtepomp nodig heeft. Een goed geïsoleerde woning heeft minder vermogen nodig en profiteert daardoor meer van de hoge efficiëntie van een warmtepomp. Toch zijn er moderne warmtepompen die ook in minder goed geïsoleerde woningen uitstekend presteren dankzij hoge aanvoertemperaturen.
Kan een warmtepomp een cv-ketel volledig vervangen?
Ja, een all-electric lucht-water warmtepomp kan een cv-ketel volledig vervangen. Het systeem levert zowel ruimteverwarming als warm tapwater, volledig zonder gas. Voorwaarde is dat de warmtepomp hoge aanvoertemperaturen kan leveren voor de bestaande radiatoren en dat het vermogen aansluit bij de warmtevraag van de woning.
Er zijn in de markt ook hybride warmtepompen beschikbaar, waarbij de warmtepomp samenwerkt met een bestaande gasketel. Dit is een tussenstap richting volledig gasloos, maar je blijft afhankelijk van gas voor de piekbelasting. Een volledig elektrische warmtepomp maakt die afhankelijkheid overbodig.
Waar rekening mee te houden bij volledige vervanging:
- Aanvoertemperatuur: Kies een warmtepomp die minimaal 65 tot 75 °C kan leveren als je bestaande radiatoren behoudt.
- Vermogen: Het thermisch vermogen moet aansluiten bij de warmtebehoefte van de woning, berekend op basis van oppervlak, isolatie en bouwjaar.
- Warm water: Controleer of het systeem ook voorziet in warm tapwater, of dat een aparte voorziening nodig is.
- Elektriciteitsaansluiting: Controleer of de bestaande groepenkast en aansluiting voldoende capaciteit hebben.
De overgang van cv-ketel naar een volledige warmtepomp is in de meeste gevallen goed haalbaar en levert bovendien een verbetering van het energielabel op, wat direct effect heeft op de woningwaarde.
Wat kost een warmtepomp inclusief installatie?
De totale kosten voor een warmtepomp inclusief installatie liggen doorgaans tussen de 5.000 en 15.000 euro, afhankelijk van het type, het merk en de complexiteit van de installatie. Dankzij de ISDE-subsidie van de overheid kun je hier een substantieel deel van terugkrijgen, waardoor de netto investering aanzienlijk lager uitvalt.
Een indicatief overzicht per type:
- Lucht-water warmtepomp (met buitenunit): Gemiddeld 8.000 tot 12.000 euro inclusief installatie.
- Lucht-water warmtepomp zonder buitenunit: Compactere installatie, lagere arbeidskosten en doorgaans een lagere totaalprijs.
- Bodem-water warmtepomp: Hogere aanlegkosten door de benodigde boringen of lussen, vaak 12.000 tot 20.000 euro of meer.
De ISDE-subsidie voor lucht-water warmtepompen bedraagt in 2026 tot 1.900 euro, afhankelijk van het thermisch vermogen en het energielabel van het systeem. Deze subsidie loopt door tot 2030 en is aan te vragen via het RVO-portaal na installatie.
Naast de aanschafkosten is het zinvol om te kijken naar de terugverdientijd. Op basis van een gemiddeld gasverbruik van 1.500 m³ per jaar kan de jaarlijkse besparing op energiekosten oplopen tot 1.500 euro of meer. Daarmee ligt de terugverdientijd voor veel huishoudens tussen de twee en vier jaar. Bekijk de installatie- en productinformatie voor een concreet beeld van wat de overstap inhoudt.
Hoe EGO helpt bij het kiezen van de juiste warmtepomp
Wij ontwikkelden de EGO warmtepomp specifiek voor de meest voorkomende Nederlandse woning: de rijtjeswoning of het appartement van 120 tot 140 m². De EGO is een volledig elektrische, all-in-one oplossing die de cv-ketel volledig vervangt, zonder dat je een buitenunit nodig hebt. Dat maakt ons systeem uniek in de markt.
Dit is wat je van ons kunt verwachten:
- Volledig binnenshuis geïnstalleerd: Geen buitenunit, geen vergunning nodig, geschikt voor appartementen en stedelijke woningen.
- Aanvoertemperatuur tot 75 °C: Werkt direct op bestaande radiatoren, geen aanpassingen aan het verwarmingssysteem nodig.
- SCOP van 4,75: Voor elke kWh stroom levert de EGO 4,75 kWh aan warmte.
- Installatie in één dag: Plug-and-play systeem, uitgevoerd door gecertificeerde installateurs.
- ISDE-subsidie van 1.900 euro: De EGO staat op de officiële apparatenlijst van RVO (meldcode KA29656).
- Cascade mogelijk voor grotere woningen: Twee EGO-units samen leveren 8,2 kW voor woningen tot circa 200 m².
Wil je weten of de EGO warmtepomp geschikt is voor jouw woning? Bekijk de volledige EGO set of vraag direct een vrijblijvende offerte aan. Heb je een specifieke vraag? Neem contact met ons op en we helpen je verder.
