Of een warmtepomp geschikt is voor een slecht geïsoleerde woning, is een van de meest gestelde vragen onder mensen die willen verduurzamen. Het eerlijke antwoord is genuanceerder dan een simpel ja of nee. Isolatie speelt zeker een rol, maar het is lang niet altijd een harde voorwaarde. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over warmtepompen in slecht geïsoleerde woningen, zodat je een weloverwogen keuze kunt maken.
Veel woningeigenaren denken dat ze eerst flink moeten investeren in isolatie voordat ze kunnen overstappen op een warmtepomp. Dat beeld klopt niet altijd. De geschiktheid hangt af van het type warmtepomp, het vermogen van het systeem en hoe jouw woning er nu precies voor staat. Lees verder voor concrete antwoorden op de vragen die er echt toe doen.
Werkt een warmtepomp in een slecht geïsoleerde woning?
Ja, een warmtepomp kan werken in een slecht geïsoleerde woning, maar het rendement en comfort zijn lager dan in een goed geïsoleerde woning. Een warmtepomp levert warmte op een efficiënte manier, maar bij slechte isolatie verliest de woning die warmte ook sneller. Het systeem moet dan harder werken om de gewenste temperatuur te handhaven.
Of een warmtepomp in jouw situatie goed functioneert, hangt sterk af van het vermogen van het systeem en de aanvoertemperatuur die het kan leveren. Moderne warmtepompen, zoals systemen die watertemperaturen tot 75 °C halen, zijn ook geschikt voor woningen met oudere radiatoren en een hogere warmtevraag. Dat maakt ze veel flexibeler dan oudere generaties warmtepompen, die vaak alleen werkten bij lage aanvoertemperaturen.
Slecht geïsoleerde woningen hebben doorgaans een hogere warmtevraag. Dat betekent dat de warmtepomp vaker en langer draait. Dit verhoogt het stroomverbruik, waardoor de besparing ten opzichte van gas kleiner wordt. Toch blijft een warmtepomp in de meeste gevallen goedkoper in gebruik dan een traditionele cv-ketel, zelfs zonder extra isolatiemaatregelen.
Hoeveel isolatie heb je nodig voor een warmtepomp?
Er bestaat geen vaste isolatienorm die je moet halen voordat je een warmtepomp kunt plaatsen. In de praktijk geldt: hoe beter de isolatie, hoe efficiënter de warmtepomp werkt. Maar een woning met enkel glas of ongeïsoleerde spouwmuren is niet automatisch ongeschikt. Het gaat om de totale warmtevraag van de woning in relatie tot het vermogen van de warmtepomp.
Wat zegt het energielabel over de geschiktheid?
Een energielabel geeft een goede indicatie van hoe goed een woning geïsoleerd is. Woningen met energielabel C, D of zelfs E kunnen in veel gevallen prima worden verwarmd met een krachtig warmtepompsysteem. Het is geen absolute grens, maar een handige richtlijn bij de beoordeling van de haalbaarheid.
Woningen met label F of G hebben doorgaans zo’n hoge warmtevraag dat een warmtepomp alleen niet altijd voldoende is. In die gevallen is een combinatie van isolatiemaatregelen en een warmtepomp de meest verstandige aanpak. Maar ook hier geldt: het is maatwerk, en een goede berekening van de warmtevraag is de enige manier om een betrouwbaar antwoord te krijgen.
Welke isolatiemaatregelen hebben de meeste impact?
Als je overweegt te isoleren voordat je een warmtepomp plaatst, zijn dit de maatregelen met de grootste impact op de warmtevraag:
- Dakisolatie: de meeste warmte ontsnapt via het dak
- Spouwmuurisolatie: relatief goedkoop en zeer effectief
- Vloerisolatie: voorkomt warmteverlies via de begane grond
- Dubbel of HR-glas: vermindert warmteverlies via ramen aanzienlijk
Je hoeft niet alles tegelijk te doen. Zelfs één of twee van deze maatregelen kunnen de warmtevraag al genoeg verlagen om een warmtepomp rendabel te maken.
Wat zijn de nadelen van een warmtepomp bij slechte isolatie?
De voornaamste nadelen van een warmtepomp in een slecht geïsoleerde woning zijn een hoger stroomverbruik, een langere terugverdientijd en, in extreme gevallen, onvoldoende comfort bij erg lage buitentemperaturen. De warmtepomp werkt harder, draait langer en verbruikt meer elektriciteit om de woning op temperatuur te houden.
Dit betekent dat de COP, de verhouding tussen geleverde warmte en verbruikte stroom, lager uitvalt dan in een goed geïsoleerde woning. Toch blijft de efficiëntie van een warmtepomp in de meeste gevallen hoger dan die van een cv-ketel. Waar een cv-ketel per kuub gas slechts een bepaalde hoeveelheid warmte levert, kan een warmtepomp met dezelfde hoeveelheid energie een veelvoud aan warmte produceren.
Een ander aandachtspunt is de capaciteit van het systeem. Als de warmtepomp niet krachtig genoeg is voor de warmtevraag van de woning, kan het zijn dat de woning bij strenge vorst niet de gewenste temperatuur bereikt. Dit is geen probleem van warmtepompen in het algemeen, maar van een systeem dat niet goed is gedimensioneerd voor de specifieke situatie.
Moet je eerst isoleren voordat je een warmtepomp plaatst?
Nee, je hoeft niet eerst te isoleren voordat je een warmtepomp plaatst. Of isolatie noodzakelijk is, hangt af van de huidige warmtevraag van de woning en het vermogen van de warmtepomp. In veel gevallen is een warmtepomp direct inzetbaar, ook zonder extra isolatiemaatregelen, mits het systeem goed is afgestemd op de woning.
Isoleren en een warmtepomp plaatsen hoeven niet hand in hand te gaan. Beide maatregelen staan op zichzelf en leveren elk afzonderlijk al een significante bijdrage aan lagere energiekosten en een beter energielabel. Wie beide combineert, plukt uiteraard de meeste vruchten. Maar wie nu al wil overstappen op gasvrij verwarmen, hoeft daar niet mee te wachten totdat de isolatie klaar is.
Praktisch gezien kan het zelfs slim zijn om eerst de warmtepomp te plaatsen en daarna stapsgewijs te isoleren. Elke isolatiemaatregel die je daarna neemt, verlaagt de warmtevraag verder en verhoogt het rendement van de al geïnstalleerde warmtepomp. Zo bouw je stap voor stap aan een energiezuinige woning zonder dat je alles in één keer hoeft te doen.
Welk type warmtepomp werkt het beste zonder buitenunit?
Een volledig binnenopgestelde warmtepomp zonder buitenunit is de beste keuze voor woningen met beperkte ruimte, stedelijke locaties of situaties waarin een buitenunit niet mogelijk of wenselijk is. Dit type warmtepomp haalt buitenlucht naar binnen via een dubbele pijpconstructie door de muur of het dak, zonder dat er buiten aan de gevel een installatie nodig is.
Het grote voordeel van een systeem zonder buitenunit is de flexibiliteit. Je hebt geen vergunning nodig, je hoeft geen rekening te houden met geluidsoverlast voor buren en de installatie past in vrijwel elke stedelijke woning, inclusief rijtjeswoningen en appartementen. Bovendien is de installatie in de meeste gevallen binnen één dag afgerond.
Voor woningen met een hogere warmtevraag, bijvoorbeeld door slechte isolatie of een groter woonoppervlak, is het vermogen van het systeem cruciaal. Een volledig elektrische warmtepomp zonder buitenunit die watertemperaturen tot 75 °C haalt, is ook geschikt voor woningen met oudere radiatoren en een hogere warmtevraag. Dat maakt dit type systeem aanzienlijk veelzijdiger dan de meeste mensen verwachten.
Hoe weet je of jouw woning geschikt is voor een warmtepomp?
Jouw woning is geschikt voor een warmtepomp als het systeem voldoende vermogen heeft om de warmtevraag te dekken en als de aanvoertemperatuur hoog genoeg is voor de aanwezige radiatoren of vloerverwarming. In de meeste gevallen is een woning geschikt, ook zonder perfecte isolatie, mits de warmtepomp goed wordt gedimensioneerd.
De beste manier om dit te beoordelen is via een warmtevraagberekening. Daarbij wordt gekeken naar de grootte van de woning, het isolatieniveau, het type verwarmingssysteem en de gewenste binnentemperatuur. Op basis van die berekening kan een installateur bepalen welk vermogen nodig is en of één of twee warmtepompen nodig zijn.
Een aantal praktische indicatoren die aangeven dat jouw woning waarschijnlijk geschikt is:
- De woning heeft een oppervlakte van circa 120 tot 140 m² of kleiner
- Je hebt een energielabel van C of hoger
- De woning beschikt over radiatoren of vloerverwarming
- Er is ruimte voor een binnenopgesteld systeem, zoals een bijkeuken of technische ruimte
- Er is een mogelijkheid voor een dakdoorvoer of muurdoorvoer voor de luchtaanvoer
Grotere woningen of woningen met een hogere warmtevraag zijn niet per definitie ongeschikt. Voor woningen tot circa 200 m² biedt een cascade-opstelling met twee warmtepompen een oplossing, waarbij het gecombineerde vermogen ruim voldoende is om ook minder goed geïsoleerde woningen comfortabel te verwarmen.
Hoe EGO helpt bij warmtepompen in slecht geïsoleerde woningen
Wij bij EGO begrijpen dat niet elke woning perfect geïsoleerd is en dat verduurzamen voor iedereen bereikbaar moet zijn. Daarom hebben we de EGO-warmtepomp specifiek ontworpen voor de Nederlandse rijtjeswoning, ook als die nog niet optimaal geïsoleerd is. Dit is wat wij bieden:
- Aanvoertemperatuur tot 75 °C: geschikt voor bestaande radiatoren, ook zonder aanpassingen aan het verwarmingssysteem
- Volledig binnenopgesteld: geen buitenunit nodig, ideaal voor stedelijke woningen en appartementen
- Cascade-opstelling: twee EGO-warmtepompen werken samen voor woningen tot circa 200 m² met een hogere warmtevraag
- Installatie in één dag: plug-and-play-systeem, uitgevoerd door gecertificeerde installateurs
- ISDE-subsidie van 1.900 euro: waardoor de netto-investering aanzienlijk lager uitvalt
- Energielabelverbetering: in veel gevallen van label C naar label A, met een aantoonbare stijging van de woningwaarde
Wil je weten of jouw woning geschikt is voor de EGO-warmtepomp, ook als de isolatie nog niet optimaal is? Neem contact met ons op en we helpen je graag verder met een persoonlijk advies op maat.
